104. Indrukwekkend gouverneurspaleis

Het straalt macht en prestige uit, dit indrukwekkende gouverneurspaleis van Ceylon. Het zegt ook iets over de ambities van gouverneur Van Goens. Zijn grootse plannen met Ceylon zorgen voor wantrouwen bij de VOC-bestuurders op Java. Is de positie van Batavia als VOC-hoofdstad in Azië in gevaar? De zorgen lijken terecht als de VOC ook nog eens een directe retourroute vanuit

Lees meer

105. Een nieuw vaderland

Ceylon kan een nieuw vaderland worden: in dit dikke boekwerk verdedigt gouverneur Van Goens zijn plannen om het binnenland van Ceylon te koloniseren. Colombo zou, in plaats van Batavia, de nieuwe VOC-hoofdstad van Azië moeten worden. Zijn liefde voor Ceylon is oprecht. Hij noemt zijn dochter zelfs Esther Ceylonia van Goens. Op dit titelblad is goed te zien dat inktvraat

Lees meer

106. Een nieuw vaderland, deel 2

Van het geschrift waarin Rijcklof van Goens zijn ambitieuze plannen met het eiland Ceylon uiteenzet, zijn waarschijnlijk verschillende kopieën gemaakt. Dit exemplaar komt uit het particuliere archief van jonkheer C.A. van Sypesteyn, een verzameling van allerlei documenten uit de 16e-18e eeuw over de geschiedenis van Nederland.

Lees meer

107. Machtsstrijd met de Portugezen

Voordat Rijcklof van Goens gouverneur wordt, benoemt de VOC-leiding hem tot een soort legerleider. Samen met de koning van Kandy, die in het binnenland heerst, trekt hij ten strijde tegen de Portugezen en verjaagt ze uit Ceylon en Malabar. Van Goens draagt de forten niet over aan de koning van Kandy, maar houdt ze in VOC-bezit. Op strategische plekken langs

Lees meer

Tombo’s in Sri Lanka

De tombo als historische bron Om de uitgifte van land aan kolonisten onder gouverneur Van Goens goed te organiseren, blaast de VOC de Portugese landadministratie nieuw leven in. Deze tombo’s zijn een belangrijke bron voor de geschiedenis van Sri Lanka. Tot op de dag van vandaag worden ze gebruikt als juridisch bewijs om landeigendom aan te tonen. Tombo’s in Sri

Lees meer

108. Kunstjes van Hansken

Haar leven zou een film kunnen zijn: de eerste olifant uit Ceylon in Nederland. Haar komst veroorzaakt een ware sensatie. Zij is een cadeau voor stadhouder Frederik Hendrik, later wordt ze verkocht aan Cornelis van Groeneveld, een voormalig kapitein van de cavalerie. Door zijn ervaring met paarden is de stap om een olifant kunstjes te leren wellicht niet zo groot.

Lees meer

109. Een eigen tijdschrift

De Dutch Burghers geven bijna honderd jaar lang een eigen tijdschrift uit. Het gaat om afstammelingen van Nederlanders op Ceylon, gemengd met Portugezen en de inheemse bevolking. Deze groep verenigt zich in de Dutch Burgher Union. In 2011 wonen er nog ongeveer 37.000 Burghers op Sri Lanka.

Lees meer

Nakomelingen van de VOC op Sri Lanka

Dutch Burghers Veertig vrouwen, nakomelingen van VOC’ers op Ceylon, wonen in het ‘Sint Nicolaas Home for Burgher Ladies’ in Colombo. Het is nog maar een kleine groep, maar de Dutch Burgers zijn zich nog steeds heel bewust van hun afkomst. Fragment uit Empire: Legacy, 2011 door Kel O’Neill en Eline Jongsma (Jongsma + O’Neill)

Lees meer

110. Kaneelplantages

De VOC legt plantages van kaneelbomen aan om de productie te vergroten. Dat is nieuw; tot dan groeien kaneelbomen alleen in het wild. Op deze kaart zijn de verschillende fasen van een kaneelbos te zien: vóór het rooien van de kaneel, na het rooien en na de aanplant van nieuwe kaneelbomen.

Lees meer

111. Olifantenkraal

Isaac Rumpf, gouverneur voor de VOC op Ceylon, bezoekt op zijn reis in 1717 deze olifantenkraal. Met zijn gevolg doet hij ook mee aan een olifantenjacht. De inheemse bevolking vangt en traint de olifanten in een kraal, een omheinde ruimte met tamme olifanten waar de wilde olifanten in gelokt worden. Zij vangen de beesten in de omgeving van Galle en

Lees meer

112. Kaneelschillers aan het werk

Kaneel pellen of schillen is een gespecialiseerd werk. Kaneelschillers moeten de bast van scheuten van de kaneelboom verwijderen om de kaneel in de binnenbast vrij te maken. De kaneelboom houdt van een tropisch klimaat en groeit vooral aan de kust. Ceylon is de ideale plek voor kaneel en daarom doet de VOC er alles aan om het eiland onder controle

Lees meer

113. Kritiek op Abel Tasman

De VOC is niet tevreden over de resultaten van Tasmans expeditie naar Australië. Hij heeft geen nieuwe handelsgebieden gevonden of nieuwe zeeroutes ontdekt. Zoals op deze kaart te zien is, heeft Tasman het zuiden en oosten van Australië vrijwel volledig links laten liggen, nota bene de vruchtbaarste delen van het hele continent. Die kustlijnen zijn nauwelijks gedetailleerd.

Lees meer

114. Tasmanië

Abel Tasman ontdekt in 1642 bij toeval Nieuw-Zeeland en Tasmanië. Eigenlijk is hij voor de VOC op weg naar Nieuw-Guinea en Australië. Hij noemt het eiland Van Diemensland, naar zijn opdrachtgever gouverneur-generaal Van Diemen. Pas later krijgt het eiland zijn naam: Tasmanië. De ontmoeting met de Maori’s van Nieuw-Zeeland maakt grote indruk op de bemanning omdat ze moeilijk konden inschatten

Lees meer

115. Reputatieschade

Zijn reis naar de Filipijnen en Thailand is geen succes. Als Abel Tasman op Java terugkeert, ligt er ook nog een aanklacht op hem te wachten. Hij zou zonder proces een bemanningslid hebben laten ophangen. De Raad van Justitie acht hem schuldig en veroordeelt hem tot het betalen van een schadevergoeding. Een flinke smet op Tasmans reputatie.

Lees meer

116. Moordenaarsbaai

Begroeting of oorlogsverklaring? Als Abel Tasman op 18 december 1642 aanlegt in een Nieuw-Zeelandse baai denkt hij te worden begroet met trompetgeschal van de Maori’s. Hij beantwoordt dit teken van welkom met eigen trompetsignalen. Een foute interpretatie, zo blijkt de volgende dag. Dan overvallen Maori’s het schuitje waarmee enkele bemanningsleden aan land willen gaan. Vier matrozen en een Maori komen

Lees meer

117. De havenstad Galle

Galle is de belangrijkste havenstad van Ceylon, schepen zeilen er af en aan. Voor het drukke scheepsverkeer tussen de Republiek, Ceylon en Azië zijn een scheepstimmerwerf en vele pakhuizen nodig. Die zijn op de kaart verspreid over de stad terug te vinden.

Lees meer

118. Uit de geheime VOC-archieven

Pieter van Dam, ruim een halve eeuw advocaat van de Heren Zeventien, beschrijft de geschiedenis van de VOC. Hij is fel tegen de vergaande koloniale politiek van Van Goens en vindt dat de VOC zich vooral op handel moet concentreren. Van Dams VOC-geschiedenis wordt niet gepubliceerd. Het boek is alleen bestemd voor de Heren Zeventien. Die bewaren het originele manuscript

Lees meer

119. Familieportret van Rijcklof Volckertsz van Goens

We zien de gouverneur-generaal van de VOC met zijn echtgenote Jacobina Bartholomeus, twee kinderen en een Javaanse bediende. Reproductie van een familieportret van Rijcklof Volkertsz. van Goens Johan Philip Koelman, 1858 (tekening naar een origineel van Bartholomeus van der Helst) Museum Boijmans van Beuningen, Rotterdam

Lees meer

120. Forten beschermen de handelspositie

Kaneelpellers verwijderen de bast van een kaneelboom, een olifant staat tussen hen in. Kaneel en olifanten zijn de belangrijkste handelsproducten van Ceylon. De forten langs de kust zijn bedoeld om de handelspositie van de VOC te beschermen. -> De route gaat verder schuin aan de overzijde van het middenpad bij de tekst over Batavia en Indië.

Lees meer