214 | Koning van Groningen

Een zelfbewuste bestuurder, omringd door twee zoons en een trouwe hond. Zo laat Jan Albert Sichterman zich afbeelden. Na 28 jaar in de Oost keert hij steenrijk terug in zijn geboorteplaats Groningen. In zijn grote herenhuis bewaart hij zijn kunstschatten: porseleinen serviezen, schilderijen, boeken en rariteiten. Het verhaal gaat dat hij zich laat rondrijden in een koets en vanuit het

Lees meer

215 | Heldhaftige dominee

Het is een dramatisch moment: de dochters van dominee Hambroeck smeken hem om in Fort Zeelandia te blijven en niet naar zijn opdrachtgever de Chinese admiraal Coxinga terug te keren. Ze zijn bang dat die de dominee zal doden. Hambroeck heeft zich immers niet aan zijn opdracht gehouden om de Hollanders in het zwaar belegerde fort tot overgave te dwingen.

Lees meer

216 | Theeritueel

Een zekere Joris bekijkt het ritueel van het theedrinken met enige verbazing; hij is er bij gaan zitten. Joris komt net terug uit Azië en de uitgebreide gebruiken en het verfijnde serviesgoed in Nederland rondom ontvangst met thee verwonderen hem. De scène komt uit het toneelstuk De belachelijke jonker uit 1684, van arts en toneelschrijver Pieter Bernagie.

Lees meer

2 | Varen met het oog op de havens

Op deze ‘portulaan’ (van het Latijnse woord voor haven: portus) zijn de zeekusten met havens heel duidelijk te zien. Die zijn tot het einde van de Middeleeuwen de belangrijkste bakens voor schippers. Pas in de loop van de 16e eeuw wagen schepen zich ook op de oceaan, buiten het zicht van de havens. Daarvoor hebben ze een ander type kaart

Lees meer

30 | VOC-schip D’Batavier

Dit is het model van het VOC-schip D’Batavier uit de 18e eeuw. Het schip heeft 42 kanonnen aan boord. Elk van de zes kamers van de VOC is verantwoordelijk voor het bouwen van zijn eigen schepen. In de periode van 1602 tot 1795 worden in totaal 1465 nieuwe schepen te water gelaten. De kamer Amsterdam levert daarvan het grootste gedeelte

Lees meer

32 | Octrooigebied

Deze kaart toont het octrooigebied waar alleen de VOC handel mag drijven namens de Staten-Generaal: ten oosten van Afrika en ten westen van Zuid-Amerika. Hij geeft een indrukwekkend beeld van de enorme omvang van het gebied waarin de compagnie actief is; van Kaap de Goede Hoop tot aan Japan.  

Lees meer

12 | VOC-octrooi

Een indrukwekkend zegel en kostbaar perkament; het VOC-octrooi is een belangrijk document en een topstuk in de collectie van het Nationaal Archief. Het geeft de VOC het alleenrecht voor de handel op Azië. De voorcompagnieën – Nederlandse compagnieën die al vóór 1602 handel drijven met Indië – gaan vanaf 20 maart 1602 op in de VOC.  

Lees meer

48 | Verslag van een scheepschirurgijn

De scheepschirurgijn van de Westerveld houdt, zoals al zijn collega’s, een overzicht bij van de behandelingen en gebruikte medicijnen aan boord. In de kantlijn van dit ‘journaal’ tekent hij een doodshoofdje als iemand overleden is. De scheepschirurgijns zijn verantwoordelijk voor de gezondheid van de bemanning; halverwege de 18e eeuw heeft de VOC er ongeveer tweehonderd in dienst.  

Lees meer

68 | Panorama van de Kaap

Dit indrukwekkende panorama van bijna 7½ meter lang is getekend om de zwaktes in de verdediging van dit deel van de Zuid-Afrikaanse kust in beeld te brengen. De Schots-Nederlandse wetenschapper Robert Gordon maakt deze kaart als hij commandant is van het VOC-garnizoen aan de Kaap. Iets rechts van het midden zijn het fort de Knokke en het fort of kasteel

Lees meer

95 | Staaltje textiel

Mooie kleuren en patronen: niet voor niets is het Indiase textiel erg geliefd. Deze stofstaaltjes uit de 18e eeuw zijn zogeheten ‘Guineesche Lijwaten’. Die naam verwijst naar de bestemming van de stof: Guinea, het huidige Ghana. De West-Indische Compagnie gebruikt de Indiase ‘lijwaten’ als betaalmiddel in de Atlantische slavenhandel. Bij dit document ligt de juten zak waarin de papieren tijdens de

Lees meer

146 | Kostbaarheden in beeld

Kruidnagel, kaneel, thee en peper: het zijn de belangrijkste en kostbaarste handelsproducten van de VOC. In dit eerste deel van een tweedelige ‘Beschrijving van Oost-Indische gewassen’ zijn ze uitgebreid beschreven, met prachtige illustraties in kleur. Hier is de tekening van de plant van kruidnagel te zien.  

Lees meer

145 | Exotische dieren in beeld

In het tweede deel van de ‘Beschrijving van Oost-Indische gewassen’ zijn ook enkele exotische dieren afgebeeld, zoals het gordeldier en de neushoornvogel. Sommige van deze dieren reizen met VOC-schepen mee naar Nederland, waar ze veel bekijks hebben.  

Lees meer

136 | Wanhoop niet

“Dispereert niet, ontsiet uwe vyanden niet, daer en is ter werelt niet dat ons can hinderen… daer can in Indiën wat groots verricht worden!” Aan het eind van deze brief aan de Heren Zeventien staan de woorden die Coens lijfspreuk zullen worden.  

Lees meer

150 | Handelspas

In 1609 komen de VOC-schepen de Griffioen en de Rode Leeuw met Pijlen onder bevel van Jacques Groenewegen aan in Japan. Ze hebben een missie: het sluiten van een handelsverdrag. Negen jaar eerder is de bemanning van het schip De Liefde vriendelijk ontvangen, dus nu rekenen ze daar ook op. Dat blijkt terecht, shôgun Tokugawa Ieyasu toont zich gastvrij en

Lees meer

| Tot slot

U bent aan het einde gekomen van de hoogtepuntenroute van de tentoonstelling De wereld van de VOC. Wilt u ons gastenboek invullen? En vergeet u niet de tablet achter te laten in de kast bij de uitgang? Hartelijk dank voor uw bezoek en graag tot ziens!

Lees meer